Over de Amsterdam Cohort Studie
De Amsterdam Cohort Studie (ACS) naar hiv en aids is gestart kort nadat de eerste gevallen van aids in Nederland werden vastgesteld. Sinds oktober 1984 worden mannen die seks hebben met mannen (MSM) geïncludeerd in deze prospectieve cohortstudie. Een tweede cohort met mensen die (injecterende) drugs gebruiken of gebruikten (PWUD/PWID) werd in 1985 gestart en in 2016 beëindigd.
Vanaf het begin heeft het onderzoek binnen de ACS een multidisciplinaire benadering gehad, waarbij epidemiologie, sociale wetenschappen, virologie, immunologie en klinische geneeskunde binnen één onderzoeksteam worden geïntegreerd. Deze unieke samenwerking is zeer productief gebleken en heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de kennis en het begrip van vele aspecten van hiv-1-infectie, evenals andere infecties zoals soa’s (bijvoorbeeld chlamydia, gonorroe, syfilis, virale hepatitis B en C [HBV en HCV] en humaan papillomavirus [HPV]) en (her)opkomende infectieziekten (COVID-19, mpox). Deze expertise heeft op haar beurt direct bijgedragen aan vooruitgang in de preventie, diagnose en behandeling van deze infecties.
ACS voor mensen die drugs gebruiken (PWUD)
Tussen 1984 en 2016 werden in totaal 1.680 PWUD geïncludeerd in de ACS, van wie 1.303 ten minste twee cohortbezoeken hebben gehad (met een maximum van 78 bezoeken). Deelnemer inclusie en dataverzameling liepen door tot respectievelijk 2014 en februari 2016. Gegevens en monsters van de deelnemers uit dit cohort worden nog steeds gebruikt voor onderzoek.
ACS voor mannen die seks hebben met mannen (MSM)
Per 31 december 2024 zijn sinds de start van de ACS in totaal 3.024 MSM geïncludeerd in het onderzoek. Elke drie tot zes maanden vullen deelnemers een vragenlijst in over hun medische voorgeschiedenis, seksueel gedrag en drugsgebruik, mentale gezondheid en zorggebruik. Daarnaast wordt bloed afgenomen voor diagnostische testen en voor opslag in de ACS-biobank.
Samenwerkende instituten en financiering
De ACS is een samenwerking tussen de volgende instituten:
In voorgaande jaren hebben ook Stichting Sanquin Bloedvoorziening, Medisch Centrum Jan van Goyen en het HIV Focus Center van DC-Clinics bijgedragen aan de verzameling van monsters en data. Deze worden nog steeds gebruikt in lopende onderzoeksprojecten.
Daarnaast bestaan er talrijke samenwerkingen tussen de ACS en andere onderzoeksgroepen, zowel binnen als buiten Nederland.
De ACS wordt financieel ondersteund door het Centrum voor Infectieziektenbestrijding Nederland van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM-CIb).
ACS project team
Het ACS-team bestaat uit wetenschappers met verschillende achtergronden, promovendi, studieverpleegkundigen, artsen en datamanagers. De dataverzameling vindt plaats bij de GGD Amsterdam en aanvullende laboratoriumtesten worden uitgevoerd bij het UMC Amsterdam, locatie Meibergdreef. De studie wordt aangestuurd door de stuurgroep. De adviesraad adviseert over de wetenschappelijke richting van de studie.
